สถานการณ์ปัจจุบันและทิศทางในอนาคตของฐานการผลิตในประเทศไทย โดยข้อคิดเห็นของที่ปรึกษา JMAC ~ อะไรคือมาตรการเพื่อแก้ไขประเด็นที่ยากลำบาก ~

สถานการณ์ปัจจุบันและทิศทางในอนาคตของฐานการผลิตในประเทศไทย โดยข้อคิดเห็นของที่ปรึกษา JMAC ~ อะไรคือมาตรการเพื่อแก้ไขประเด็นที่ยากลำบาก ~

ตอนที่1 ความยากลำบากในการขยายฐานการผลิตในเอเชีย

ในคอลัมน์นี้ จะยกประเทศไทยเป็นตัวอย่างเกี่ยวกับการขยายฐานการผลิตในเอเชีย ผู้เขียนจะอธิบายประเด็นปัญหาเกี่ยวกับสถานการณ์ปัจจุบันและทิศทางในอนาคตของฐานการผลิตในเอเชีย และมาตรการสำหรับการจัดการฐานการผลิตให้ประสบผลสำเร็จ จากประสบการณ์ที่ได้เคยให้คำปรึกษาในฐานการผลิตของไทยมา สำหรับครั้งนี้เป็นตอนที่ 1 ซึ่งจะอธิบายถึงความจำเป็นในการขยายฐานการผลิตในเอเชียและความยากลำบากในกรณีของประเทศไทย

สิ่งจำเป็นสำหรับฐานการผลิตในเอเชีย

จุดประสงค์ของการขยายฐานการผลิตสู่ภูมิภาคเอเชียเพื่อให้ธุรกิจได้เติบโตนั้น กำลังมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก มีช่วงเวลาที่กล่าวกันว่าการกลับมาผลิตภายในประเทศจะกลับมาเฟื่องฟู และอุตสาหกรรมการผลิตในญี่ปุ่นจะกลับมาเติบโตได้อีกครั้งเมื่อแนวโน้มนี้เริ่มมาเต็มรูปแบบ แต่อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมการผลิตของญี่ปุ่นก็ยังไม่เจริญเติบโตมากในขณะนี้ เราอาจกล่าวได้ว่า แต่เดิม วัตถุประสงค์ของการขยายฐานการผลิตไปสู่ต่างประเทศโดยเฉพาะในเอเชียก็คือการลดต้นทุนการผลิตของสินค้าที่ส่งออกไปยังประเทศที่พัฒนาแล้วในญี่ปุ่น ยุโรปและสหรัฐอเมริกาโดยใช้แรงงานราคาถูกเป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม เนื่องจากประชากรที่ลดลงในประเทศที่พัฒนาแล้ว และแนวโน้มการหดตัวของตลาด ธุรกิจญี่ปุ่นจึงต้องหันมาสร้างผลกำไรในการผลิตและการขายในตลาดเอเชียซึ่งคาดการณ์ว่าจะเติบโต

จากมุมมองดังกล่าว  ฐานการผลิตในเอเชียจึงไม่ได้เป็นแค่ฐานการผลิตเพื่อทดแทนฐานการผลิตในประเทศญี่ปุ่น แต่กำลังถูกตั้งเป้าให้เป็นฐานการผลิตที่อาศัยหลักการ “ผลิตในท้องถิ่นเพื่อการบริโภคในท้องถิ่น” ซึ่งเน้นในประเทศที่กำลังขยายตัวเป็นหลัก หรืออาจกล่าวได้ว่าเป็นการตั้งเป้าที่จะสนับสนุนความเจริญของประเทศที่กำลังขยายตัวผ่านการสร้างงาน หรือการขยายตลาดของประเทศที่กำลังขยายตัวรวมถึงประเทศเพื่อนบ้าน  (รูปด้านล่าง)

ดังนั้น แน่นอนว่า บริษัทต่างๆ ที่มีฐานการผลิตในต่างประเทศ ก็ต้องมีเทคโนโลยีในเรื่องการออกแบบพัฒนาวิจัยเป็นของตัวเองด้วย เพื่อทำให้การ “ผลิตในท้องถิ่นเพื่อการบริโภคในท้องถิ่น” สำเร็จได้จริง

สภาพแวดล้อมโดยรอบของฐานการผลิตในภูมิภาคเอเชียก็กำลังมีการเปลี่ยนแปลง ในอดีตเราสามารถจัดหาแรงงานราคาถูกจำนวนมาก ในขณะเดียวกันก็มีสถานการณ์ความเสี่ยงของประเทศ (ด้านเศรษฐกิจ การเมือง และระบบการเงิน) มากเช่นกัน แต่ปัจจุบันการเพิ่มขึ้นของค่าจ้างในจีนและไทยทำให้การจัดหาแรงงานกลายเป็นเรื่องยาก (อัตราการว่างงานลดลงในประเทศกำลังขยายตัว) แต่สถานการณ์ความเสี่ยงของประเทศ (ด้านเศรษฐกิจ การเมือง และระบบการเงิน) กำลังลดลง (ความสามารถในการรับมือสูงขึ้น) ดังนั้นเมื่อมองในความเป็นจริง มันก็ยังคงมีความยากลำบากในการจัดการ ซึ่งแตกต่างไปจากการจัดการฐานการผลิตในประเทศญี่ปุ่น

ความยากลำบากในการดำเนินงานของฐานการผลิตในประเทศไทย

ประเทศไทยถูกเรียกว่าเป็น “ประเทศที่ยิ้มแย้มแจ่มใส” ซึ่งคิดว่าเป็นประเทศที่มีสภาพแวดล้อมเหมาะสำหรับชาวญี่ปุ่นเป็นอย่างยิ่ง อย่างไรก็ตาม สำหรับมุมมองของการจัดการฐานการผลิต ยังมีสิ่งที่ควรพิจารณาก่อนหน้านั้น ซึ่งจะเรียบเรียงไว้ ณ.ที่นี้ และคาดว่าเนื้อหาเหล่านี้คงไม่ได้เป็นประเด็นปัญหาที่จำกัดอยู่เฉพาะแค่ในประเทศไทย แต่น่าจะกำลังเป็นประเด็นปัญหาที่คล้ายๆกันของฐานการผลิตในเอเชีย หรือไม่ก็กำลังจะเป็นปัญหาต่อจากนี้ แน่นอนว่าระดับความยากลำบากในการรับมือจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับแต่ละประเทศ แต่ในความเป็นจริงก็คือ ไม่ว่าจะเป็นความยากลำบากที่มากหรือน้อย ทุกฐานการผลิตต่างก็กำลังประสบปัญหาเช่นเดียวกันอยู่

ทำความเข้าใจกับ กฎหมาย วัฒนธรรมและสังคมของไทย 

ประการแรกคือการเข้าใจและปฏิบัติตามกฎหมายไทย จากนั้น ทำความเข้าใจวัฒนธรรมและสังคมของไทย การที่เราทำความเข้าใจกฎหมายก็เพื่อที่จะปฏิบัติตาม และเพื่อที่จะนำกฎหมายไปใช้ การทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญเป็นสิ่งสำคัญ เนื่องจากกฎหมายเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา เพื่อให้ปรับใช้ได้ตามเวลาที่เหมาะสม การรวบรวมข้อมูลจึงเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ จึงสรุปได้ว่าการทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญเป็นสิ่งจำเป็น

นอกจากนี้ แม้ว่าเราจะอยู่ในญี่ปุ่นเราก็สามารถเข้าใจประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ฯลฯ ของไทยได้จากข้อมูลต่างๆ แต่ไม่ใช่เพียงแค่การทำความเข้าใจอยู่ในหัวสมองเท่านั้น การอาศัยอยู่ในประเทศไทย ได้สัมผัสกับวัฒนธรรมและสังคมด้วยตัวเองจากการปฏิสัมพันธ์กับคนไทยจะทำให้สามารถเริ่มปรับตัวได้ ซึ่งก็ยังจำเป็นต้องเข้าไปในพื้นที่เพื่อให้ได้ประสบการณ์จริงจากการอยู่ร่วมกัน

เตรียมใจสำหรับความยากลำบากในการจัดหาทรัพยากรบุคคลและการพัฒนาบุคคลากร

สิ่งที่อยากเล่าต่อไปก็คือ การจัดหาทรัพยากรบุคคลและการพัฒนาบุคลากร ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญที่สุดในการบริหารจัดการธุรกิจ อัตราการว่างงานในประเทศไทยอยู่ในระดับต่ำกว่า 1% มาตั้งแต่ปี 2554 ซึ่งสื่อถึงความยากในการสรรหาบุคลากร และเมื่อมีการสรรหา ก็มักจะไม่ได้จำนวนคนตามเป้าหมาย

นอกจากนี้ ไม่เพียงแต่ปัญหาเรื่องจำนวนคน ยังมีปัญหาเรื่องคุณภาพอีกด้วย เมื่อทำการสรรหา และตรวจสอบประวัติการศึกษาและประสบการณ์การทำงาน พบว่ามีกรณีที่ไม่สามารถสรรหาคนให้ตรงกับความต้องการได้ ถ้าดูจากประวัติการศึกษา ที่ญี่ปุ่นเองคนที่จบระดับมหาวิทยาลัยก็มีน้อย การสรรหาบุคคลที่มีประวัติการศึกษาสูงเป็นสถานการณ์ที่ยากลำบากมากขึ้น
ยิ่งไปกว่านั้น เกี่ยวกับการพัฒนาบุคลากรก็เช่นเดียวกัน นอกจากการสื่อสารที่มีความลำบากเนื่องจากพื้นฐานการศึกษาที่แตกต่างกันรวมถึงอุปสรรคด้านภาษา และเนื่องจากคนที่สามารถสอนงานแบบ OJT ซึ่งเป็นที่ยอมรับในญี่ปุ่นก็มีน้อย ในความเป็นจริงจึงใช้ไม่ได้ผล

การรักษาทรัพยากรบุคคลและพัฒนาบุคลากรภายใต้สถานการณ์เช่นนี้ ดูเหมือนจะเป็นปัญหาใหญ่สำหรับทุกบริษัท

บทความนี้นำเสนอความสำคัญและวัตถุประสงค์ของการผลิตในเอเชียและความยากลำบากส่วนหนึ่ง ในการบริหารจัดการฐานการผลิตในต่างประเทศ ซึ่งในครั้งถัดไป จะเรียบเรียงเนื้อหาเกี่ยวกับสภาพเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงโดยเน้นที่หน้างานการผลิตและมาตรการสำหรับเหตุการณ์เหล่านั้น

ประวัติที่ปรึกษาโดยย่อ

ที่ปรึกษาอาวุโสหัวหน้าศูนย์นวัตกรรมกระบวนการและการออกแบบ

คุณ เคนจิ  ซึโนดะ

เข้าร่วมงานกับ JMAC ในปี 2541 ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการเพิ่มผลกำไรให้สูงขึ้นโดยใช้ IE เป็นเทคโนโลยีหลัก ที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน ได้ให้คำปรึกษาสนับสนุนในการเพิ่มผลกำไรให้สูงขึ้นในหลายอุตสาหกรรม เช่นรถยนต์ (ชิ้นส่วน) โรงงานเคมีภัณฑ์ การขึ้นรูปพลาสติก วัสดุก่อสร้าง อาหารและอื่นๆ  หัวข้อที่ให้คำปรึกษาประกอบด้วยหลากหลายกิจกรรม เช่น การปรับปรุงประสิทธิภาพการทำงานของหน้างานสำหรับแผนกการผลิต เริ่มต้นจากการปรับปรุงคุณภาพ แล้วขยายไปสู่การลดต้นทุนการจัดซื้อและลดสินค้าคงคลัง รวมถึงการให้คำปรึกษาในการดำเนินงานบริหารจัดการ

ด้วยกระแสโลกาภิวัตน์ของอุตสาหกรรมการผลิตของญี่ปุ่นในปัจจุบัน จึงไม่ได้เป็นเพียงที่ปรึกษาในประเทศญี่ปุ่นเท่านั้น แต่ยังไปให้คำปรึกษากับฐานการผลิตในไทยซึ่งเป็นเครือของบริษัทญี่ปุ่น ทั้งการเพิ่มความสามารถในการผลิต การปรับปรุงคุณภาพ พร้อมกับการสร้างระบบบริหารจัดการและการพัฒนาบุคลากรในท้องถิ่น  ในการให้คำปรึกษาฐานการผลิตในต่างประเทศ ไม่ใช่แค่เพียงให้คำแนะนำส่วนบุคคล แต่ยังขยายการให้คำปรึกษาสนับสนุนในเชิงองค์กรโดยใช้เครือข่ายทั่วโลกของ JMAC ด้วย (การทำงานร่วมกันระหว่างที่ปรึกษาของญี่ปุ่นและที่ปรึกษาในแต่ละประเทศ)

Date :

20 NOV, 2017